The world is flat … and it moves faster
จากข่าวการเจรจาซื้อกิจการระหว่าง Blockbuster กับ Circuit City (ข่าวใน Ars) ผมคิดว่านี่น่าจะเป็นตัวอย่างที่ดีของการล่มสลายของธุรกิจแบบเก่าที่มีมานาน โดยผู้เล่นเดิมๆเริ่มจะรู้ตัว และปรับเปลี่ยนทิศทางขนานใหญ่ ส่วนผู้เล่นใหม่ๆ ก็อาศัยช่องว่างบุกตีแบบไม่ไว้หน้าใคร
Blockbuster ที่ทำธุรกิจการเช่าแผ่นภาพยนต์มานาน โดนกดดันทั้งจาก Netflix ที่ทำธุรกิจเช่าแผ่นภาพยนต์เหมือนกัน (แต่ใช้วิธีส่งทางจดหมาย) และเหล่า On-demand video service เช่น Apple Movie Rental, Amazon Unbox และอื่นๆอีกมาก (รวมถึง bittorrent ด้วย)
Circuit City ที่ทำธุรกิจร้านขายอุปกรณ์สำนักงานและเครื่องใช้ไฟฟ้า โดนกดดันทั้งจากคู่แข่งลักษณะเดียวกัน เช่น Best Buy, Staple และจาก online retailer เช่น Amazon, NewEgg, CDW, Buy.com etc. ที่บางรายก็เจาะตลาด Consumer บางรายก็เจาะตลาด Business
เรียกได้ว่าตอนนี้ “game changed” นั่นคือแนวคิดการทำธุรกิจแบบเดิมเริ่มไม่สามารถนำมาใช้ได้อีกต่อไป เพราะอินเตอร์เนตทำให้ทุกอย่างเปลี่ยนไปหมด ใครที่รู้ตัวช้า ปรับตัวไม่ทัน ก็ต้องล้มหายตายจากไป
เรามองจากภายนอกอาจจะคิดว่า ทำไม CEO พวกนั้นถึงรู้ตัวช้านัก เกมมันค่อยๆเปลี่ยนมาหลายปีแล้ว และอินเตอร์เนตก็ไม่ได้เรื่องใหม่อะไรเลย ดื้อรั้นทำธุรกิจแบบเดิมๆ จะได้อะไรขึ้นมา
ในความคิดของผมคือ คนเรามักจะมองว่าของบางอย่างที่มันยังใช้งานได้ ก็ไม่อยากจะไปแตะต้องมัน ถ้าไปเปลี่ยนแปลงอะไรมันเข้า แล้วเกิดเสียหายขึ้นมา มันจะเป็นเรื่องใหญ่ … เป็นเรื่องปกติของคนที่มักจะต่อต้านการเปลี่ยนแปลง … ซึ่งจะว่าไปมันก็ถูกนะ การไปเปลี่ยนแปลงระบบที่ซับซ้อน โดยที่ไม่มีความเข้าใจถึงรายละเอียดและผลกระทบของมัน ถือเป็นเรื่องที่ไม่ควรทำเป็นอย่างยิ่ง … แต่การอยู่เฉยๆ ก็ไม่ต่างอะไรเช่นกัน
นอกจากโลกเดี๋ยวนี้จะแบนแล้ว ผมว่าเวลาของโลกมันยังหมุนเร็วขึ้นอีกด้วย การมีผู้เล่นเข้ามามากๆ ทำให้แผนธุรกิจที่จากเดิมที่อาจจะวางไว้เป็นรายปี เริ่มจะต้องเปลี่ยนเป็นรายเดือน หรือรายอาทิตย์ เพราะทุกอย่างมันเคลื่อนที่ตลอดเวลา เปลี่ยนตลอดเวลา ผู้เล่นตัวใหญ่อุ้ยอ้าย ทำอะไรชักช้า ก็จะสู้ผู้เล่นรูปร่างสันทัดไม่ได้
ผมไม่คิดว่าทุกอย่างจะถูกย้ายมาอยู่บนเครือข่ายอินเตอร์เนตทั้งหมดหรอก (อย่างน้อยก็ไม่ใช่ในช่วงนี้ หรืออีกสิบปีข้างหน้า) แต่ทุกอย่างต้องถูกวางแผนโดยเอาอินเตอร์เนตเข้ามาพิจารณาด้วย เช่นสมมุติอยากเปิดร้านขายของชำ นอกจากนับคู่แข่งจากร้านในละแวกเดียวกันแล้ว ยังต้องนับคู่แข่งที่อยู่บนอินเตอร์เนตด้วย และนอกจากช่องทางการตลาดแบบเดิมๆ จะเอาอินเตอร์เนตมาช่วยอย่างไร ฯลฯ (ใครจะว่าบนอินเตอร์เนตไม่มีร้านขายของชำ)
พูดถึงอุตสาหกรรมเช่าแผ่นภาพยนต์แล้ว เมื่อคนทั่วไปมีอินเตอร์เนตใช้มากขึ้น และอินเตอร์เนตก็เร็วขึ้น ก็ยิ่งจะเป็นการเสริมความแข็งแกร่งของระบบ On-demand ที่จะทำให้รูปแบบการทำธุรกิจของ Netflix เริ่มจะตกยุค (ซึ่ง Netflix ก็รู้ตัว และให้บริการแบบ On-demand เหมือนกัน) จะเห็นว่า Netflix ที่เพิ่งจะเข้าสู่ยุคทองได้ไม่นาน ก็เริ่มจะต้องปรับเปลี่ยน เพื่อรับมือกับความเปลี่ยนแปลงแล้ว ไม่อย่างนั้นก็คงไม่พ้นชะตากรรมจากโลกธุรกิจที่โหดร้ายขึ้นทุกวัน
โลกใหม่อาจจะดูโหดร้ายสำหรับผู้เล่นหน้าเก่า … แต่กับผู้เล่นหน้าใหม่แล้ว ลองดูภายในตาของคนเหล่านั้น จะเห็นว่ามันเป็นประกายเลยทีเดียวล่ะ
ปล. ข่าวเรื่อง Blockbuster กับ Circuit ตอนนี้ยังสับสนและไม่แน่นอน มีข่าวออกมาอยู่เรื่อยๆถึงรูปแบบของการซื้อกิจการ และแต่คนก็ยังสงสัยว่ารวมแล้วจะทำอะไร